عبد الحسين نوايى
161
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
غضب ندارم . حاجى محمد باقر هم ، پس از تحصيل اجازه از معين الغربا ، لنگى به كمر بسته سر آن دو بينوا را گوش تا گوش بريد و بدنهاى آنها را در صحرا انداخت كسان بيچارهء آن دو بىگناه وقتى خواستند اجسادشان را دفن كنند ، اولياى حكومت مانع شدند و برداشتن جسد را موكول به پرداختن مبلغ خطيرى كردند . سايكس اين گزارش را به سفير و سفير به وزارت خارجهء انگليس فرستاد . و چون دولت انگليس براى جلب قلوب اسماعيليان هند دخالت در اين امر را لازم تشخيص داده بود دستور اكيد به مأمورين خود داد كه شديدا مجازات و اعدام قاتل و تبعيد و حبس ساير مرتكبين را خواستار شوند . اين موضوع گرفتارى تازهاى براى دولت متزلزل سپهدار پيش آورد . سردار اسعد كه شخصا مردى آزادمنش بود با مجازات شديد مرتكبين قتل موافقت داشت و حاجى ملا محمد باقر را به طهران خواسته در محبس نظميه ( در ميدان سپه ) افكند . اما هيئت دولت كه متكى به حمايت روحانيون و آخوندها و طرفداران جامعهء آخوندى بود نمىتوانست در اين كار تصميمى بگيرد . به همين منظور ، جلسهاى با حضور نمايندگان فراكسيونهاى مجلس و سردار اسعد وزير داخله تشكيل شد . پس از طرح موضوع ، حضار مىخواستند قرار بر اين گذارند كه مرتكبين را به عتبات تبعيد كنند و خرج راه آنان را دولت به عهده گيرد . ولى تقىزاده ليدر تند جناح دموكرات مجلس سخت مخالفت كرد و خواستار حد اعلاى مجازات دربارهء مرتكبين قتل گرديده گفت : دولت چند نفر قاتل را مجازات نمىكند سهل است كه مىخواهد خرج سفر آنان را نيز بپردازد . اعتداليون به سختى بر تقىزاده شوريدند و يكى از آنان به نام شيخ محمد حسين يزدى به ليدر دموكرات اعتراض كرده از اهل علم دفاع نمود و مجازات يك روحانى را به دست يك ارمنى ( مقصود يپرم خان رئيس نظميه بود ) توهين به جامعهء ديانت تلقى كرد . ليدر متجدد دموكرات كه بحث آخوندى آنها را ديد چون خود سالها در اين رشته رنج برده بود ، جا خالى نكرده گفت : آنچه شما